'Psalm 65 opent met: 'De stilte zingt U toe, o Here, in Uw verheven oord, wij zullen ons naar Sion keren, waar Gij ons bidden hoort.'
Uiterlijke stilte, een afwezigheid van lawaai, is over het algemeen wel te organiseren: een rustig plekje, ver weg van telefoon en andere stoorzenders. Met innerlijke stilte hebben we het doorgaans moeilijker. Eigen onrust, verwarrende gevoelens en gedachten zitten ons in de weg. Juist daarom is het in de stilte moeilijk uit te houden. De weg naar binnen is een lange, moeizame weg. Het kan er knap dor, droog en leeg zijn, alleen met jezelf en met je bijbel en met alle dingen waarvoor je bidt en dankt. Je komt jezelf tegen, je eigen onrust.
In de christelijke traditie hebben verschillende mensen de stilte 'beoefend'. Stilte is dan een weg, een zwijgen van de mens op zoek naar God. Stilte kan ook de weg zijn waarin God naar de mens toekomt. God spreekt tot Elia juist in de stilte (1 Kon. 19:12) en ervaart zo Gods aanwezigheid in 'het gefluister van een zachte bries'. Anderzijds kan in de stilte ook Gods afwezigheid worden ervaren en roepen we met de psalmen: 'O God, blijf niet zwijgen.' Die dubbelheid van Gods aanwezigheid en afwezigheid is kenmerkend voor de stilte.
De stilte is een eenzaam avontuur. Schijnbaar, voor het oog, gebeurt er vaak niets, helemaal niets. Toch is het Gods weg, de weg die Jezus ging en velen na Hem zijn gegaan. Een vruchtbare weg van vernieuwing, het vinden van spankracht, als relatiegeschenken van de Vader. Het zijn diepte-investeringen.
Wat doe je in de stilte? Vooral stil zijn. Niets hoeven. Maar zien wat er in je opkomt. Als je moet hoesten, gewoon hoesten. Bidden of danken voor wat in je gedachten komt. Soms bidden op de ademhaling, het Jezus-gebed. Klaagliederen 3:26 zegt: 'Goed is het in stilheid te wachten op het heil des HEREN.'
Wat gebeurt er in de stilte? Soms verwerk je een aantal dingen die jou bezighouden. Soms komen er nieuwe impulsen, worden er nieuwe ideeën geboren; al is het maar om iemand te bellen of voor iemand te bidden. Vaak gebeurt er schijnbaar niets. Maar wel gebeurt er iets in de diepte, in het onderbewuste. God ziet in het verborgene en werkt in het verborgene. Stilte is de zendtijd van de Heilige Geest.
Treffend is in dit verband het gedicht van Guillaume van der Graft
Maar als Hij er niet was
en Zijn stem was er niet
dan was er van stilte
geen sprake.
Alleen maar van zwijgen
zo hard als graniet
en dat kan je
doodeenzaam maken.
Maar de stilte:
dat is een tweestemmig lied
waarin God en de mens
elkaar raken.
Jan Minderhoud
